Dünyanın En Pahalı Tablosu Gıybeti: “Salvator Mundi”

DÜNYANIN EN PAHALI TABLOSU GIYBETİ: “SALVATOR MUNDI

Salvator Mundi
“Salvator Mundi”

Merhabalar! Yine fularlarımızı taktık, elimize kadehimizi aldık ve haddimize olmayan şeyleri konuşmaya başlayabiliriz.

Gıybetimize başlamadan önce minik bir “Salvator Mundi” reklamı yapalım:

“Salvator Mundi” latince dünyanın kurtarıcısı anlamına gelen İsa’nın sağ elini kaldırıp insanlığı kutsadığı ve sol eliyle de dünyayı temsil eden bir küre tuttuğu resimdir. Birçok ressam tarafından tercih edilen popüler bir konu olmakla birlikte son birkaç yıldır Leonardo da Vinci’nin bulunan son tablosunun da Salvator Mundi olması konuyu herkesin bildiği bir hale getirdi.

Leonardo da Vinci’ye ait olduğu tartışılan, 1500’lü yıllardan sonra kayıplara karışan ve 2005 yılında tekrar bulunmasından bu yana sanat camiasını sallayan tabloyu 2017 yılında Suudi Prens Muhammed bin Salman 450,3 milyon dolara satın almıştı.

İlk olarak 1958’de 45 pounda; 2005’te 10 bin dolar ve sonrasında 2013’te 127.5 milyon dolara satılan bu meşhur tablonun gıybetine başlayalım efendim.

Her ne kadar eserin orijinalliği tartışılsa da Leonardo da Vinci’ye ait olma ihtimali taşıyan bir tablonun neden şahsi bir eşya haline getirilip satıldığını anlayabilmiş değilim (bkz: paranın gücü).

Prensi çekemeyen dedikoducu teyze olarak yorumum da şu: ya sen git 450,3 milyon dolar ver, rekor para öde, tablo Leo’ nun mu değil mi tartışılsın. Vah vah!

Prens tabloyu satın aldıktan sonra bir süreliğine tablo öldü mü kaldı mı bilen olmamışken; bir iddiaya göre tablo Prensin yatında tutulmuş. E tabii uzmanlar bu durumu sert bir şekilde eleştirmiş, çünkü 500 yaşındaki bir eserin nemli bir ortamda durması tehlikeliymiş (satılmasına müsaade etmeseydiniz, o zaman diye düşünmeden edemiyorum).

Neyse çok celallenmeden ekleyeyim Prens bir kültür merkezi oluşturup oraya koymak üzere tabloyu yatında ağırlamış. Sonrasında muhtemelen kamuoyu tarafından gördüğü tepki dolayısıyla süreci hızlandırıp Dubai’deki Louvre Abi Dabi Müzesine göndermiş.

Peki bu orijinallik meselesi neden tartışılmış?

Salvator Mundi (Dünyanın Kurtarıcısı)” kayıp yıllardan sonra bulunduğunda oldukça hasar görmüş bir haldeymiş. Üstünde katman katman boya olması da eserin Leonardo’ya ait olmadığını düşünenlerin destekleyici argümanlarından biriymiş.

"Mona Lisa" ve "Salvator Mundi"
Solda “Mona Lisa” ve sağda  “Salvator Mundi”

İlk defa bakan birinin bile kolayca fark edebileceği “Mona Lisa” benzerliği tablonun aslında Leonardo da Vinci’nin elinden çıktığını düşündürtüyor. Bu tabloyu görünce birçok kişinin aklına gelen ilk şey “Mona Lisa“ya olan benzerliği oluyor. Hatta tablo “erkek Mona Lisa” olarak da tanınıyor. Kapalı ince dudaklar, tuhaf bir ifade, cinsiyetin keskin ayrımlarının yok edilişi ve de gözlerin bizi her açıdan takip etmesi gibi ortak noktalar hemen fark edilebilir.

Leonardo da Vinci
Bkz: Da Vinci’nin not defterinden bir dik duran kanatlı uçan makine tasarımı

Aynı zamanda bir bilim insanı olan Da Vinci’nin diğer çizimlerinde ve not defterlerinde yer alan ışık; objelerin ışıktaki görünümü gibi fiziksel durumlara dair detaylandırmalar “Salvator Mundi”nin elindeki kürenin yapısına tezatlık oluşturacak nitelikte olduğundan birçok sanatçı “ya bu tablo Leo’nun elinden çıkmamıştır” diyor. Normalde cam kürenin içinde oluşan görüntü ışığın kırılmasıyla daha büyük ve ters olmalıyken bu tabloda doğrudan arka tarafı gösteren bir obje görüyoruz.

Sanat akademisyenleri, resimdeki cam kürenin dünyayı simgelediği konusunda hemfikir. Ancak küre, gerçek bir cam kürenin yapacağı gibi ışığı kırmıyor. Bazı sanat tarihçileri, bunun da Vinci’nin eseri boyamadığını kanıtladığına inanırken; küredeki bozunmuş görüntüyü göz ardı etmenin sanatçının bilinçli seçimi olduğunu düşünenler Da Vinci’nin, optiğin doğal yasalarını atlayarak, konusunun mucizevi doğasını göstermeyi amaçladığını söylüyor. Başka bir iddiaya göre kürenin ışık geçirmeyen yapısı “sonsuza kadar koruyucu olacak cenneti” temsil etmesinden kaynaklı.

Kürenin yapısı Da Vinci’nin orijinalliğini sorguladıkları en önemli noktalardan biri olduğu için hakkındaki araştırmalar ve tartışmalar hala devam ediyor. Mesela Kaliforniya Üniversitesi’nde bilgisayar mühendisleri tarafından yapılan bir araştırmada, sanal sahnelerde ışığı simüle edebilen bir bilgisayar grafik aracı ve 3 boyutlu modelleme aracılığıyla kürenin optik doğruluğu incelenmiş. Bu yeni araştırmayla kürenin ince camdan yapıldığı göz önüne alındığında, Leonardo’nun tasvirinin gerçek dünyada fiziksel olarak mümkün olabileceğin iddia ediliyor.

Yani anlayacağınız ortalık karışık. İddiaların nasıl sonuçlanacağını merakla bekliyoruz. Buradan küçük bir öneri yaparak sizleri uğurluyorum: Siz siz olun mutlaka eserlerinize adınızı yazın, imzanızı atın.

Kaynak: 1, 2, 3

Yazı: Aslınur Doğan

2 thoughts on “Dünyanın En Pahalı Tablosu Gıybeti: “Salvator Mundi”

Comments are closed.